Motywy ukraińskie w polskiej muzyce gitarowej XIX wieku

Autor

Gurgul Wojciech

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie, Polska. ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0113-998X

Motywy ukraińskie w polskiej muzyce gitarowej XIX wieku

Adnotacja

Elementy ludowej muzyki ukraińskiej pojawiają się w polskiej literaturze gitarowej od początków XIX wieku, zarównoElementy ludowej muzyki ukraińskiej pojawiają się w polskiej literaturze gitarowej od początków XIX wieku, zarównow literaturze na gitarę angielską, jak i hiszpańską. Obecne były i w twórczości tuzów XIX-wiecznej polskiej gitarystyki(Feliks Horecki, Jan Nepomucen Bobrowicz), jak również w literaturze komponowanej przez mniej znanych lub obecniecałkowicie zapomnianych twórców (Eduard Salleneuve, Cyprian Leonowicz, Jan Rywacki). Twórcy sięgali głównie po stylizowanetańce (kozak) oraz melodie ludowe, ujmując je w proste techniczne opracowania przeznaczone do muzykowaniadomowego lub opierając na nich kompozycje wirtuozowskie. Niniejszy artykuł nakreśli obecność ukraińskiego folkloruw polskiej muzyce gitarowej XIX wieku – tematykę wcześniej niepodejmowaną w badaniach nad polską gitarystyką.

Słowa kluczowe

muzyka polska, XIX-wieczna muzyka gitarowa, folklor ukraiński, gitara hiszpańska, gitara angielska,muzyka polska, XIX-wieczna muzyka gitarowa, folklor ukraiński, gitara hiszpańska, gitara angielska,Jan Nepomucen Bobrowicz, Feliks Horecki, Oskar Kolberg

Źródła i literatura

1. Коваленко А. Витоки гітарного мистецтва на1. Коваленко А. Витоки гітарного мистецтва натериторії України та їх вплив на становлення вітчиз-няної гітарної освіти. Збірник наукових праць Уман-ського державного педагогічного університету / вид.О. Балдинюк, Д. Гамандій. Умань : Уманський держав-ний педагогічний університет імені Павла Тичини, 2019.Вип. 3. С. 85–90. DOI : https://doi.org/10.31499/2307-4906.3.2019.190304.

2. Паламарчук В. Деякі аспекти зародження та роз-витку українського гітарного мистецтва (кінця XVIII –ХІХ ст.). Вісник Львівського університету. Серія мист-во / вид. P. Крохмальний. Львів : Львівський націо-нальний університет імені Івана Франка, 2016. Вип. 17.С. 177–184.

3. Письменна О. Б. Рукописи та першодруки музичнихтворів Михайла Вербицького (із фондів ЛНБ ім. В. Сте-фаника НАН України) : нотографічний покажчик. НАНУкраїни, ЛНБ ім. В. Стефаника. Львів, 2004.

4. Bobrowicz J. N., J. N. de Bobrowicz (1805–1881):Selected Works. Volume I: Variations / red. R. Coldwell,wstęp K. Komarnicki. Dallas : DGA Editions, 2005.

5. Cedro A. Numa Łepkowski i historia nieznanejdedykacji Norwida. Studia Norwidiana / red. S. Sawicki.Lublin : Towarzystwo Naukowe Katolickiego UniwersytetuLubelskiego, 2011. T. 29. S. 135–156.

6. Cesarczyk L. Gitara od A do Z. Kraków : PolskieWydawnictwo Muzyczne, 2010.

7. Chomiński J. M., Chomiński P. K., Wilkowska-Chomińska K. Formy muzyczne. Kraków : PolskieWydawnictwo Muzyczne, 1983. T. 1. Teoria formy, małeformy instrumentalne.

8. Gurgul W. François Chorin i jego Dziewięć walców.Sześć Strun Świata / red. F. Wieczorek. Orzesze : AgencjaArtystyczna Modran, 2022. Nr 1 (17). S. 32.

9. Gurgul W. Gitara angielska w polskiej kulturzemuzycznej przełomu XVIII i XIX wieku. Muzyka /red. P. Gancarczyk. Warszawa : Instytut Sztuki PolskiejAkademii Nauk, 2022. T. 67. Nr 1. S. 67–96.

10. Horoszkiewicz J. Pieśni z muzyką, Marsze WojskaPolskiego z końca 18go i początku 19go wieku. Wyd. 2. Kraków :Spółka Wydawnicza Polska, 1898. Zeszyt II. Nuty.

11. Hruszewski M. Szlachta ukraińska na przełomieXVI i XVII w. Z dziejów Ukrainy: księga pamiątkowa ku czciWłodzimierza Antonowicza, Paulina Święcickiego i TadeuszaRylskiego / red. W. Lipiński. Kijów, 1912.

12. Janta-Połczyński A. A history of nineteenth centuryAmerican-Polish music with annotated bibliography andillustrations. New York : Kosciuszko Foundation, 1982.

13. Kolberg O. Dzieła wszystkie. Wrocław ; Poznań :Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1964. T. 36. Wołyń.

14. Kolberg O. Dzieła wszystkie. Część I. Wrocław ;Poznań : Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1978. T. 57/1Ruś Czerwona.

15. Kolberg O. Dzieła wszystkie. Wrocław ; Poznań :Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1975. T. 61. Pismamuzyczne. Część I.

16. Kolberg O. Dzieła wszystkie. Poznań : Instytutim. Oskara Kolberga, 2002. T. 84. Wołyń. Suplement dotomu 36.

17. Komarnicki K. Złoty wiek europejskiej muzykigitarowej. Kowalski M. Polish Romantic Guitar. Warszawa :Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, 2020. S. 21–32(komentarz wydawniczy).

18. Kościółek J. Kobziarze-bandurzyści w kulturzei historii narodu ukraińskiego. Acta Neophilologica / red.J. Orzechowska. Olsztyn : Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2012. T. 14. Nr 1. S. 203–209.

19. Kronika miejscowa i zagraniczna. Czas / red.A. Kłobukowski. Kraków, 1858. Т. 10. Nr 49 (z 2 marca).S. 3.

20. Księgarnia Franciszka Klukowskiego. URL : https://greatcomposers.nifc.pl/pl/chopin/catalogs/places/174_ksiegarnia-franciszka-klukowskiego. [29.03.2022].

21. von Ledebur K. Tonkünstler-Lexicon Berlin’s von denältesten Zeiten bis auf die Gegenwart. Berlin : Rauh, 1861.

22. Nowak T. O aktualizacji kanonu, czyli o polskichtańcach narodowych, które dziś narodowymi już nie są.Studia Choreologica / red. U. Loba-Wilgocka. Poznań :Polskie Forum Choreologiczne, 2016. T. XVII. S. 79–92.

23. Nowak T. Polskie tańce narodowe – emblematpolskości czy zjawisko pogranicza europejskiego. PolskiRocznik Muzykologiczny / red. I. Lindstedt. Warszawa : Sekcja Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich,Sekcja Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich,2016. T. 14. S. 215–235.

24. Oberbek J. Jan Nepomucen Bobrowicz. Chopin gitary.Bielsko-Biała : Wydawnictwo Debit, 2006.

25. Osika M. Charakterystyka polskiej muzyki i tradycjigitarowej XIX wieku ze szczególnym uwzględnieniemdziałalności rodzimej. Kraków : Uniwersytet Jagielloński,2019. (Praca licencjacka).

26. P. K. Koncert P. Szczepanowskiego. DziennikLiteracki / red. J. Dobrzański. Lwów, 1865. T. 13. Nr 2.S. 16.

27. Podejko P. Katalog tematyczny rękopisów i drukówmuzycznych kapeli wokalno-instrumentalnej na JasnejGórze. Kraków : Studia Claromontana, 1992.

28. Powroźniak J. Gitara od A do Z. Wyd. 2. Kraków :Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1989.

29. Prosnak J. Kultura muzyczna Warszawy XVIII wieku.Kraków : Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1955.

30. Schiller J. Portret zbiorowy nauczycieli warszawskichpublicznych szkół średnich 1795–1862. Warszawa : InstytutHistorii Nauki Polskiej Akademii Nauk, 1998.

31. Soroker Y. Ukrainian Musical Elements in ClassicalMusic. Edmonton ; Toronto : Canadian Institute ofUkrainian Studies Press, 1995.

32. Suska-Zagórska K. Asymilacja ludowychpierwowzorów w polskiej pieśni artystycznej – zarysproblematyki. Edukacja Muzyczna / red. M. Popowska.Częstochowa : Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczyim. Jana Długosza w Częstochowie, 2017. T. XII. S. 117–146. DOI : https://doi.org/10.16926/em.2017.12.05.

33. Szczepańska M. Z folkloru muzycznego w XVIIwieku. Kwartalnik Muzyczny / red. A. Chybiński,K. Sikorski. Warszawa : Stowarzyszenie MiłośnikówDawnej Muzyki, 1933. T. XVII–XVIII. S. 27–34.

34. The Monthly Magazine of Politics, Literature, Art,Science, and the Belles-lettres. London : Sherwood, Gilbertand Piper, 1838. T. 25. Nr 150.

35. Tomaszewski M. Ślady i echa idiomu kresowegow muzyce polskiej «wieku uniesień». Teoria Muzyki / red.T. Malecka. Kraków : Akademia Muzyczna w Krakowie,2017. T. 10. S. 13–33. DOI : https://doi.org/10.26377/22998454tm.17.10.011.

36. Tomaszewski W. Bibliografia warszawskich drukówmuzycznych 1801–1850. Warszawa : Biblioteka Narodowa,1992.

37. Trybulec I. Mazurki Stanisława Szczepanowskiego.Sześć Strun Świata / red. W. Gurgul. Orzesze : AgencjaArtystyczna Modran, 2017. Nr 1 (9). S. 36–38.

38. Wendland A. Segovia XIX wieku – rzecz o MarkuKonradzie Sokołowskim (3). Świat gitary klasyczneji akustycznej / red. D. Domański. Gdynia : ProfessionalMusic Press, 2004. Nr 4 (46). S. 22–23.